Hoe draag je vrucht als christen?

Wie christen wordt, hoort al snel dat je "vrucht moet dragen". Maar wat betekent dat eigenlijk? Gaat het om meer bidden, meer Bijbellezen, meer vrijwilligerswerk? En wat als je het gevoel hebt dat er bij jou weinig groeit? Dan ligt de conclusie voor de hand: harder je best doen. Toch is dat precies de verkeerde kant op.

Wat is vrucht in de Bijbel?

Vrucht dragen betekent dat het leven van Christus in je zichtbaar wordt in hoe je leeft. Het is geen lijst met activiteiten, maar de uitkomst van een leven dat met Hem verbonden is. Paulus beschrijft die vrucht zo:

De vrucht van de Geest is echter: liefde, blijdschap, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, zelfbeheersing. Daartegen richt de wet zich niet. — Galaten 5:22-23 (HSV © Stichting HSV)

Let op het enkelvoud: de vrucht van de Geest. Het is niet een menukaart waar je uit kiest, maar één vrucht met vele kanten. En het is de vrucht van de Geest, niet van onze inspanning. Paulus beschrijft geen prestaties, maar karaktertrekken die groeien. Liefhebben wanneer liefde iets kost. Vergeven. Goed doen zonder dat iemand applaudisseert. Geven zonder gezien te willen worden. Dat zijn geen losse prestaties, maar vruchten.

Kun je vrucht maken?

Stel je een appelboom voor die dood is. Geen sap, geen blad, geen groei. Iemand komt langs en zegt: zo'n boom hoort toch appels te dragen? Dus je gaat naar de supermarkt, koopt een paar zakken appels en een stuk touw, en hangt ze op aan de takken. Misschien plak je er nog wat blaadjes aan. Van een afstand ziet het er indrukwekkend uit. Maar wie dichterbij komt, ziet het meteen: de appels zijn niet gegroeid, ze zijn opgehangen. Van buiten lijkt er leven, van binnen is de boom nog steeds dood.

Dat beeld gebruik ik vaak, omdat geloof daar soms een beetje op kan lijken. We doen allerlei goede dingen: Bijbellezen, bidden, geven, dienen, ons gedrag aanpassen. Begrijp me goed, al die dingen zijn goed. Maar de dingen zelf geven geen leven. Aan een dode boom groeien geen levende vruchten. Daarvoor moet er eerst iets van binnen gebeuren.

Dat is wat Jezus tegen Nicodemus zegt, een oprechte en gerespecteerde Farizeeër die zijn leven aan God wilde wijden: je moet opnieuw geboren worden (Johannes 3:3). Nicodemus miste geen goede bedoelingen of kennis. Hij miste het leven van binnenuit.

Waar komt vrucht dan vandaan?

Jezus gebruikt zelf het beeld van een wijnstok:

Ik ben de Wijnstok, u de ranken; wie in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht, want zonder Mij kunt u niets doen. — Johannes 15:5 (HSV © Stichting HSV)

Een rank produceert geen druiven door zich in te spannen. Het sap uit de stam stroomt erdoorheen, en de vrucht groeit. Jezus is het levenssap dat door de boom heen stroomt; wij mogen de vruchten dragen.

In mijn moestuin zie ik dat elk seizoen. Als ik wil dat mijn tomaten en paprika's goed groeien, heeft het geen zin om aan de plant te trekken. Ik moet de bodem voeden. De voeding wordt opgezogen, gaat door de stam en de takken naar de vruchten, en daardoor groeien ze. De vrucht groeit van binnen naar buiten, en het begint in de grond.

Hoe voed je dan die bodem? Door naar Jezus te blijven kijken. Paulus schrijft:

Wij allen nu, die met onbedekt gezicht de heerlijkheid van de Heere als in een spiegel aanschouwen, worden van gedaante veranderd naar hetzelfde beeld, van heerlijkheid tot heerlijkheid, zoals dit door de Geest van de Heere bewerkt wordt. — 2 Korinthe 3:18 (HSV © Stichting HSV)

We worden zoals degene naar wie we kijken. Wie naar zichzelf blijft kijken, wordt trots of moedeloos. Wie naar anderen kijkt, gaat vergelijken. Wie alleen naar regels kijkt, gaat harder presteren. Maar wie naar Jezus kijkt, ziet wie God werkelijk is, en dat verandert iets van binnen. Bijbellezen, bidden en met anderen over Hem praten zijn dan geen prestaties meer, maar manieren om je ogen op Hem te richten.

Betekent genade dat je niets hoeft te doen?

Hier kun je ook de andere kant op vallen. Als vrucht een geschenk is, kun je denken: dan leun ik achterover en laat ik Jezus het werk doen. Maar genade is geen hangmat. Genade maakt niet passief.

In Johannes 4 zie je dat mooi. De Samaritaanse vrouw ontmoet Jezus en rent de stad in. Een koninklijke hoveling vraagt Jezus om zijn zieke zoon te genezen. Jezus gaat niet mee, maar zegt alleen: "Ga heen, uw zoon leeft." En dan staat er:

En de man geloofde het woord dat Jezus tegen hem zei, en ging heen. — Johannes 4:50 (HSV © Stichting HSV)

Het is niet zijn gaan dat het wonder verdient. Maar in zijn gaan wordt zijn vertrouwen zichtbaar. Geloof krijgt handen en voeten. Er zit beweging in. Het zijn niet de werken die de genade oproepen; het is de genade die de werken laat voortvloeien als vruchten. Onze reactie is daarom niet onbelangrijk. Ze maakt het geloof juist echt: niet afgedwongen, niet gekocht, niet als ruilmiddel voor meer genade, maar geboren uit de relatie met Jezus.

Waarom doet groeien soms pijn?

Een levende plant vraagt verzorging, en soms snoei. Als ik een tomatenplant zijn gang laat gaan, krijg ik een enorme struik met veel blad en weinig tomaten. Alle energie gaat naar nieuwe takken. Dus snoei ik, om de energie naar de vruchten te leiden. Jezus zegt het over de Vader als Wijngaardenier:

en elke rank die vrucht draagt, reinigt Hij, opdat zij meer vrucht draagt. — Johannes 15:2 (HSV © Stichting HSV)

Snoeien is het minst leuke onderdeel van groeien, want het doet soms pijn. Maar het verschil met een dode boom is wezenlijk: een dode boom kun je ook snoeien, maar er gebeurt niets. Snoei heeft alleen zin waar leven is. Wie God de ruimte geeft om te snoeien, krijgt meer vrucht en betere vrucht.

En als het even misgaat? Na een week vakantie, waarin de buurvrouw haar best had gedaan maar onze komkommers net te weinig water hadden gekregen, namen we een hap en proefden we: bitter. Een plant die in de stress staat, geeft bittere vrucht. Maar zodra de verzorging weer op gang kwam, groeiden er weer goede vruchten. Ook in ons leven kan een vrucht soms wat bitter zijn. Het is nooit te laat. We mogen genade hebben, ook voor onszelf.

Wat als de vrucht nog niet zichtbaar is?

In mijn kas hangen puntpaprika's die al weken groen zijn. Het zijn vruchten, maar ze zijn nog niet klaar. Elke dag hoop ik op dat eerste rode puntje. Ondertussen zijn de chilipepers al deels knalrood. Elke plant heeft zijn eigen tempo, en elk mens ook.

Misschien herken je dat. Je merkt dat je wat meer geduld krijgt met je buurman of je collega, maar die diepere liefde mis je nog. Sommige dingen hebben tijd nodig. De verleiding is dan om toch maar wat kant-en-klare appels op te hangen, zodat het er van buiten goed uitziet. Doe dat niet. Blijf voeden, blijf kijken naar Jezus, en heb geduld met jezelf en met elkaar. Wie verbonden is met de Wijnstok, gaat vrucht dragen. Soms langzaam, soms verrassend snel, en soms op plekken waar je het niet had verwacht: dat je ineens merkt dat je anders reageert dan je vroeger zou doen.