Waarom is er nog zoveel kwaad als Jezus heeft overwonnen?

Met Pasen zingen we dat Jezus heeft overwonnen. Op maandagochtend lees je het nieuws, of krijg je een telefoontje uit het ziekenhuis, en vraag je je af hoe die twee bij elkaar passen. Als de dood verslagen is, waarom sterven mensen dan nog? Als het kwaad is overwonnen, waarom voelt de wereld soms zo donker? Het is een eerlijke vraag, en de Bijbel ontwijkt hem niet.

Een overwinning met een vreemd vervolg

Het verhaal van David en Goliath helpt mij om dit te begrijpen. Voordat het gevecht begint, maakt Goliath een duidelijke afspraak: wie wint, krijgt het andere volk als slaven. Eén man vecht, en het hele volk deelt in de uitkomst (1 Samuel 17:8-9). David verslaat de reus. Volgens de afspraak hadden de Filistijnen nu hun wapens moeten neerleggen en zich moeten overgeven. Maar dat lees je niet.

Ze vluchten. Ze geven zich niet over, maar trekken zich terug en zoeken een plek waar ze kunnen blijven. Israël zet de achtervolging in tot aan Gath en Ekron, maar de Filistijnen blijven nog generaties lang een tegenstander. De beslissende slag is geleverd, de reus ligt in het stof, en toch is de strijd niet in één klap voorbij.

Zo kijk ik ook naar de wereld na Pasen. Jezus ging alleen, namens ons, de strijd aan met zonde en dood, en Hij stond op uit het graf. Dat is de beslissende overwinning. Maar de vijand heeft zich niet overgegeven. Hij is gevlucht, en waar hij een plek kan vinden, blijft hij zitten.

Al begonnen, nog niet voltooid

Paulus beschrijft precies die spanning in zijn grote hoofdstuk over de opstanding.

Let op de tijd van de werkwoorden. Jezus is Koning, nu al. En er is een totdat: Hij is bezig de vijanden onder Zijn voeten te leggen. De dood wordt uitdrukkelijk de laatste vijand genoemd, die als laatste wordt tenietgedaan. Paulus doet dus niet alsof de dood al verdwenen is. Hij zegt dat de dood zijn ondergang tegemoet gaat.

Theologen spreken hier vaak over het "al en nog niet": het Koninkrijk van God is al aangebroken in Jezus, maar nog niet voltooid. Dat is geen uitvlucht om de vraag te ontwijken. Het is de manier waarop het Nieuwe Testament zelf over de overwinning spreekt. Even later in hetzelfde hoofdstuk schrijft Paulus dat God "ons de overwinning geeft" door Jezus (1 Korinthe 15:57), in de tegenwoordige tijd, terwijl hij ook uitkijkt naar het moment waarop de dood "verslonden" zal zijn.

Waarom God niet alles in één keer opruimt

Waarom gaat het zo? Waarom maakt God niet direct na de opstanding een einde aan alle kwaad? Ik heb daar geen sluitend antwoord op, en ik wantrouw iedereen die dat wel heeft. Wel geeft de Bijbel een richting.

Petrus schrijft dat God geduld heeft, omdat Hij niet wil dat iemand verloren gaat, maar dat allen tot bekering komen (2 Petrus 3:9). De tijd tussen Pasen en de voltooiing is dus geen vertraging uit onmacht, maar ruimte uit liefde. God wil Zijn overwinning niet afdwingen over de hoofden van mensen heen. Hij nodigt uit. Liefde die gedwongen wordt, is geen liefde meer.

Dat verklaart niet elk verdriet, en het maakt het lijden niet minder echt. Maar het laat zien dat de huidige situatie geen bewijs is dat Jezus verloren heeft. Het is het tijdvak waarin een overwonnen vijand zich terugtrekt, terwijl de Koning nog mensen roept om aan Zijn kant te komen staan.

Leven met een verslagen vijand

Wat betekent dit voor je dagelijks leven? Om te beginnen dat je niet hoeft te doen alsof alles goed is. Christenen mogen rouwen, boos zijn op onrecht en eerlijk zeggen dat iets pijn doet. Juist wie weet dat de dood een vijand is, hoeft hem niet goed te praten.

Het betekent ook dat je niet vecht om een overwinning te behalen, maar vanuit een overwinning die al behaald is. Dat verschil is groot. In het dal van Elah stonden Israëls soldaten veertig dagen te beven voor een vijand die nog leefde. Na Davids overwinning renden ze juichend achter een vijand aan die al verslagen was. Dezelfde mannen, dezelfde Filistijnen, maar een totaal andere houding.

De wereld kan nog donker zijn. De vijand vlucht, maar geeft zich niet altijd meteen over. Toch is het einde van het verhaal niet onzeker. De reus ligt al in het stof, en de laatste vijand staat al op de lijst.