Hoe belangrijk is zingen in de Bijbel?

Zingen is in de Bijbel geen bijzaak. Het eerste grote lied staat al in Exodus 15: Israël is droogvoets door de Rietzee getrokken, en Mozes en Mirjam bezingen God omdat Hij hen bevrijd heeft. Koning David stelde vierduizend Levieten aan om de HEERE te loven met muziekinstrumenten (1 Kronieken 23:5). Het langste boek van de Bijbel, de Psalmen, is een liedboek. Jezus zong met Zijn leerlingen na het laatste avondmaal de lofzang, voordat ze naar de Olijfberg gingen (Mattheüs 26:30). Paulus en Silas zongen midden in de nacht in de gevangenis lofliederen voor God (Handelingen 16:25).

Christenen zingen dus omdat de Bijbel ertoe oproept, en vooral omdat God het waard is. Zingen is een manier om met je hele lijf te zeggen dat Hij groot is, ook op momenten dat je het zelf niet voelt. De Psalmen laten bovendien zien dat er ruimte is voor klacht, verdriet en vragen. Een lied hoeft niet vrolijk te zijn om eerlijk te zijn.

Voor wie zingen we eigenlijk?

Het voor de hand liggende antwoord is: voor God. Dat klopt, en het Nieuwe Testament zegt er nog iets bij.

Laat het woord van Christus in rijke mate in u wonen, in alle wijsheid; onderwijs elkaar en wijs elkaar terecht, met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Zing voor de Heere met dank in uw hart.

Kolossenzen 3:16 (HSV © Stichting HSV)

Paulus noemt zingen hier een manier om elkaar te onderwijzen. In Efeze 5:18-21 doet hij iets vergelijkbaars. Hij roept op om vervuld te worden met de Geest, en beschrijft dan wat daaruit voortkomt: tot elkaar spreken met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen, zingen voor de Heere, God altijd danken, en elkaar onderdanig zijn. In het Grieks hangen al die werkwoorden af van die ene oproep. De vervulling met de Geest wordt zichtbaar in lofzang, en net zo goed in hoe je met elkaar omgaat.

Gemeentezang is in de Bijbel dus zowel gericht op God als op elkaar. We zingen tot God, en we zingen elkaar moed in. Wie naast je staat, hoort jouw stem en wordt erdoor gedragen.

Waarover zingen we?

De lofliederen in de Bijbel bezingen vaak heel concreet wat God doet. Psalm 146 prijst de HEERE omdat Hij recht doet aan de verdrukten, de hongerigen brood geeft, gevangenen bevrijdt, blinden laat zien, vreemdelingen beschermt en de wees en de weduwe staande houdt (Psalm 146:7-9). Maria zingt, als ze zwanger is van Jezus, over een God die machtigen van hun troon stoot, nederigen verhoogt en hongerigen vervult met het goede (Lukas 1:52-53). In de Bijbel is lofprijzing zelf vol gerechtigheid. Wie God prijst om wie Hij is, prijst ook Zijn hart voor de kwetsbaren.

Dat is een interessante spiegel voor de liederen die we vandaag zingen. De Amerikaanse onderzoeker Lester Ruth (Duke Divinity School) vergeleek de meest gezongen moderne aanbiddingsliederen, de CCLI Top 25-lijsten vanaf 1989, met veelgedrukte evangelische liederen uit de achttiende en negentiende eeuw. In beide groepen zingen we vaker over wat wij doen dan over wat God doet. Het grootste verschil zat in de toekomstverwachting: in de oude liederen is de hemel nog niet op aarde, in veel nieuwe liederen lijkt de hemel er al te zijn.

Dat onderzoek gaat over Amerikaanse liederen, maar de vraag die het oproept, geldt ook hier. Als een lied geen 'nog niet' kent, verdwijnen dan ook de klacht en de gebroken wereld uit beeld? De oude liederen deden het op andere punten overigens niet beter. Het gaat er niet om het ene repertoire tegen het andere uit te spelen, maar om liederen die de hele Bijbel laten klinken: de vreugde over Gods aanwezigheid én het verlangen naar Zijn recht in een wereld die nog niet heel is.

Kan God liederen afwijzen?

Het klinkt hard, maar het staat in de Bijbel. Via de profeet Amos zegt God tegen een volk met prachtige feesten en muziek dat Hij het geraas van hun liederen niet wil horen. In plaats daarvan wil Hij het recht zien stromen als water en de gerechtigheid als een altijd stromende beek (Amos 5:23-24). In Korinthe zegt Paulus tegen een gemeente dat hun samenkomst rond de maaltijd geen avondmaal van de Heere meer is, omdat sommigen volop eten en drinken terwijl anderen honger hebben en beschaamd staan (1 Korinthe 11:20-22).

In beide gevallen is het probleem niet de muziek of de maaltijd. Het probleem is dat de eredienst is losgeraakt van de mensen eromheen. God wil niet minder lofzang. Hij wil lofzang die klopt met het leven.

Hoe kom je van het lied naar het leven?

Op de berg van de verheerlijking wilde Petrus drie tenten bouwen. Hij wilde blijven waar Gods heerlijkheid zo dichtbij was, en dat is begrijpelijk. Jezus ging met Zijn leerlingen de berg af, en beneden wachtte een vader met een zieke zoon op hulp (Mattheüs 17:14-18). De ontmoeting met God op de berg was echt, en ze leidde naar de mensen in het dal.

Bij Jesaja gebeurt iets vergelijkbaars. Hij ziet de Heere op een hoge troon, hoort de serafs roepen dat Hij heilig is, en het visioen eindigt met Gods vraag wie Hij zal zenden. Jesaja antwoordt: zend mij (Jesaja 6:1-8).

Ik merk bij mezelf dat het makkelijker is om op zondag lang te zingen over Gods liefde dan om op maandag de deur open te doen voor iemand die die liefde nodig heeft. Dat is geen reden om minder te zingen. Het is wel een reden om te vragen waar het lied naartoe stroomt. Het kan helpen om ook in de samenkomst ruimte te maken voor de mensen om ons heen: een lied over Gods recht, een gebed voor wie het moeilijk heeft, een moment waarop we horen wat er in de buurt nodig is. Het lied begint bij God, en het mag uitkomen bij de naaste.

Christenen zingen omdat God goed is. Wie werkelijk zingt over een God die de wees en de weduwe staande houdt, gaat op den duur ook naar de wees en de weduwe toe.