# Mag je aan het avondmaal als je gezondigd hebt?

Kort antwoord: Ja. Het avondmaal is niet bedoeld voor mensen die het verdiend hebben, maar voor mensen die genade nodig hebben. Jezus waste aan de laatste maaltijd ook de voeten van Judas en gaf hem brood. Paulus roept op tot zelfonderzoek (1 Korinthe 11), maar dat is bedoeld om met een eerlijk hart te komen, niet om weg te blijven. Het avondmaal is geen diploma, maar een startbewijs.

Het is zondag, er staat avondmaal op het programma, en je kijkt terug op de afgelopen week. Je hebt dingen gezegd die je niet had moeten zeggen. Je hebt dingen gedaan waar je niet trots op bent. En ergens in je hoofd klinkt een stem: ik ben het niet waard, ik sla deze keer maar over. Veel gelovigen kennen dat moment. Het is goed om er eerlijk naar te kijken, want het raakt aan de vraag waar het avondmaal eigenlijk voor is.

## Voor wie is het avondmaal bedoeld?

Het avondmaal gaat terug op de laatste maaltijd van Jezus met Zijn discipelen, op de avond voordat Hij stierf. Kijk eens wie er aan die tafel zaten. Petrus, die een paar uur later drie keer zou zeggen dat hij Jezus niet kende. Discipelen die in Getsemane in slaap zouden vallen en daarna zouden vluchten. En Judas, die Hem die nacht zou verraden. Jezus wist dat allemaal. En toch at Hij met hen.

Het avondmaal betekent: Jezus geeft Zichzelf aan mensen die het niet verdiend hebben, zodat ze steeds opnieuw uit Zijn genade kunnen leven. Het is een maaltijd voor mensen die Hem nodig hebben. Wie denkt dat je eerst zonder fouten moet zijn voordat je mag komen, zou bij de eerste avondmaalstafel niemand hebben aangetroffen.

## Jezus waste ook de voeten van Judas

Het evangelie van Johannes vertelt iets over die avond wat de andere evangeliën niet vertellen. Voordat Jezus spreekt over het verraad, staat Hij op van de maaltijd.

> … stond Jezus, Die wist dat de Vader Hem alle dingen in handen gegeven had en dat Hij van God uitgegaan was en tot God heen ging, op van de maaltijd, legde Zijn kleren af, nam een linnen doek en deed die om Zijn middel. Daarna goot Hij water in de waskom en begon de voeten van de discipelen te wassen en af te drogen met de linnen doek die Hij om Zijn middel had. — Johannes 13:3-5 (HSV © Stichting HSV)

Johannes zegt er nadrukkelijk bij dat Jezus wist wie Hem zou verraden (Johannes 13:11). Hij sloeg niemand over. Hij knielde ook bij Judas en waste ook zijn voeten. Even later doopt Hij een stuk brood in en geeft het aan hem.

> Jezus antwoordde: Die is het aan wie Ik het stuk brood zal geven, nadat Ik het ingedoopt heb. En toen Hij het stuk brood ingedoopt had, gaf Hij het aan Judas Iskariot, de zoon van Simon. — Johannes 13:26 (HSV © Stichting HSV)

Om eerlijk te zijn: dat ingedoopte stuk brood is niet hetzelfde als het brood waarmee Jezus het avondmaal instelde. Johannes beschrijft de instelling van het avondmaal niet. En of Judas nog aanwezig was op het moment dat Jezus het brood en de beker uitdeelde, daarover verschillen uitleggers al eeuwen van mening. Lukas plaatst Jezus' woorden over de verrader direct na de beker:

> Maar zie, de hand van wie Mij verraadt, is met Mij aan de tafel
>
> — Lukas 22:21

Maar wat Johannes wel onmiskenbaar laat zien, is de houding van Jezus. Wie zondigde er meer dan Judas, die bewust en wetend de Zoon van God verraadde voor dertig zilverstukken? En toch ging Jezus hem niet voorbij. Hij waste zijn voeten en reikte hem brood aan. Ik geloof dat Johannes dat met opzet zo heeft opgeschreven. Het is een eenvoudig statement van Jezus: hier ben Ik. Ook voor jou.

## Wat bedoelt Paulus met 'onwaardig eten'?

Wie zich afvraagt of hij wel mag komen, denkt vaak aan de woorden van Paulus aan de gemeente in Korinthe. Die woorden zijn serieus en verdienen het om serieus gelezen te worden.

> Daarom, wie op onwaardige wijze dit brood eet of de drinkbeker van de Heere drinkt, is schuldig aan het lichaam en bloed van de Heere. Maar laat ieder mens zichzelf beproeven en laat hij zó eten van het brood en drinken uit de drinkbeker. Want wie op onwaardige wijze eet en drinkt, die eet en drinkt zichzelf een oordeel, omdat hij het lichaam van de Heere niet onderscheidt. — 1 Korinthe 11:27-29 (HSV © Stichting HSV)

In veel kerken wordt aan deze verzen veel gewicht gehecht, en terecht. Er zijn gemeenten waar in de week voor het avondmaal een voorbereidingsdienst is, en waar mensen zichzelf bewust onderzoeken voordat ze aan tafel gaan. Dat komt voort uit eerbied voor wat er aan die tafel gebeurt, en dat verdient respect.

Het helpt wel om te zien waar Paulus op reageerde. In Korinthe werd het avondmaal gevierd als onderdeel van een gemeenschappelijke maaltijd. Wie rijk was, begon alvast te eten en te drinken, soms tot dronkenschap toe, terwijl de armen die later kwamen honger hadden (1 Korinthe 11:20-22). Er stond dus een gemeente aan tafel die het lichaam van Christus uit elkaar trok. Dat noemt Paulus onwaardig.

Merk ook op dat Paulus niet zegt: laat de mens zichzelf beproeven en dan wegblijven. Hij zegt: laat ieder mens zichzelf beproeven *en laat hij zó* eten en drinken. Zelfonderzoek is de weg naar de tafel, niet de weg ervandaan. Op onwaardige wijze eten is iets anders dan onwaardig zijn. Niemand is het avondmaal waard. Daarom is het genade.

## Is het avondmaal een beloning?

Ik zie het avondmaal niet als een diploma, maar als een startbewijs. Een diploma krijg je aan het eind, als je alles gehaald hebt. Een startbewijs krijg je aan het begin, omdat je op weg gaat. In de gemeente waar ik thuis ben, gebruiken we diezelfde vergelijking voor de doop.

Je hoeft niet op het eindpunt te staan om mee te mogen doen. Het avondmaal is juist een moment om opnieuw te beginnen: om met een gereinigd hart en een nieuw stukje licht de week of de maand weer in te gaan. Dat sluit aan bij wat Johannes elders schrijft:

> Als wij onze zonden belijden: Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid. — 1 Johannes 1:9 (HSV © Stichting HSV)

Dat is geen vrijbrief om zonde licht op te nemen. Genade is geen hangmat. Zonde maakt veel kapot, in onszelf en bij anderen. Wie bewust en zonder spijt in iets blijft hangen, doet er goed aan dat eerlijk voor God neer te leggen en waar nodig iets recht te zetten, zoals Jezus ook zei over verzoening met je broeder (Mattheüs 5:23-24). Maar dat is een weg terug naar de tafel, geen reden om er weg te blijven.

## Wat doe je met je schuldgevoel?

Als je aan de tafel zit met een bezwaard hart, ben je in goed gezelschap. De discipelen zaten er ook zo. Wat je meeneemt, mag je bij Jezus neerleggen. Het brood dat je aanneemt, zegt niet: jij hebt het goed gedaan. Het zegt: Ik heb het voor jou gedaan.

Bij de Emmaüsgangers gingen de ogen open toen Jezus het brood brak en het hun gaf. Zo mag het avondmaal ook voor ons een moment zijn waarop we Hem opnieuw herkennen: de Heer die met ons meeloopt, ook op de plekken waar we het niet doorhadden, en die ook de voeten van Judas waste. Dat is geen reden om weg te blijven. Het is de reden om te komen.

---

Geschreven door: John Roeland, Oprichter en voorzitter van Stichting bij het VUUR
Gepubliceerd: 17 oktober 2026

Bron: Stichting bij het VUUR, https://bijhetvuur.nl/geloofsvragen/mag-je-aan-het-avondmaal-als-je-gezondigd-hebt/

## Bronnen

- [Herziene Statenvertaling](https://herzienestatenvertaling.nl), Stichting HSV