# Ligt het hoofd van Goliath begraven op Golgotha? Kort antwoord: Dat weten we niet, en waarschijnlijk niet. De Bijbel zegt alleen dat David het hoofd van Goliath naar Jeruzalem bracht (1 Samuel 17:54), niet waar het bleef. De gedachte dat het op Golgotha begraven ligt, is van veel later datum. De vroege kerk kende wel een overlevering over een schedel op Golgotha, maar dat was die van Adam. De naam Golgotha betekent in het Aramees eenvoudig ‘schedel’. Wie zich verdiept in het verhaal van David en Goliath, stuit vroeg of laat op een fascinerende gedachte: David zou het hoofd van de reus begraven hebben op een heuvel buiten Jeruzalem, en die heuvel zou later Golgotha heten, de Schedelplaats waar Jezus werd gekruisigd. Je komt het tegen in preken, op internet en zelfs in nieuwsartikelen. Ik heb het zelf ook gebruikt. Daarom wil ik eerlijk uitzoeken wat we hier werkelijk weten. ## Wat de Bijbel zegt De Bijbel is over het hoofd van Goliath kort. > David nam het hoofd van de Filistijn en bracht het naar Jeruzalem, maar diens wapens legde hij in zijn tent. > > — 1 Samuël 17:54 (HSV © Stichting HSV) Daar houdt het op. Er staat niet wat David met het hoofd deed, of het werd begraven, tentoongesteld of iets anders, en ook niet waar. Over Goliaths zwaard horen we later nog wel iets: dat lag in de tabernakel in Nob, gewikkeld in een kleed (1 Samuel 21:9). Over zijn hoofd wordt verder gezwegen. ## Waarom Jeruzalem eigenlijk vreemd is Het vers zelf roept al een vraag op. Jeruzalem was in die tijd nog geen stad van Israël. De burcht was in handen van de Jebusieten, en pas jaren later zou David de stad veroveren en er zijn hoofdstad van maken (2 Samuel 5). Waarom zou hij een trofee naar een stad van een ander volk brengen, een flinke dagmars van het dal van Elah? Bijbeluitleggers geven verschillende mogelijke verklaringen. - De schrijver van Samuel schreef jaren later en gebruikt de naam van de plek zoals zijn lezers die kenden. Hij zou dan bedoelen dat het hoofd uiteindelijk in Jeruzalem terechtkwam, toen dat Davids stad was. - Jeruzalem was niet helemaal vreemd terrein. Volgens Richteren 1:21 woonden Benjaminieten en Jebusieten er naast elkaar. Een Israëlitische aanwezigheid in of bij de stad was dus niet ondenkbaar. - David bracht het hoofd naar de omgeving van Jeruzalem als signaal aan de Jebusieten in hun burcht: de God van Israël is sterker dan de grootste reus. Geen van deze verklaringen is bewezen. Het is een van die plekken waar de Bijbel een detail noemt zonder het uit te leggen. ## Waar komt de Golgotha-gedachte vandaan? De naam Golgotha komt uit het Aramees, de omgangstaal in Jezus' tijd, en betekent eenvoudig "schedel". De evangeliën vertalen het zelf: "de Schedelplaats". Waarom de plek zo heette, zeggen ze niet. Waarschijnlijk had het te maken met de vorm van de heuvel, of met het feit dat het een terechtstellingsplaats was. De vroege kerk had wel een eigen verklaring, maar die ging niet over Goliath. Origenes, een kerkvader uit de derde eeuw, schreef dat hij een overlevering had ontvangen dat Adam begraven lag op de plek waar Jezus werd gekruisigd. Die gedachte werd later overgenomen door onder anderen Athanasius, Epiphanius en Johannes Chrysostomus. Daarom zie je op veel oude kruisigingsafbeeldingen een schedel onder het kruis: die van Adam. Het beeld is theologisch rijk: de tweede Adam sterft waar de eerste Adam begraven ligt. Maar ook dat is een legende, geen geschiedenis. De koppeling met Goliath is, voor zover ik heb kunnen nagaan, veel jonger. Je vindt haar niet bij de kerkvaders, maar vooral in moderne preken en internetartikelen. Soms wordt ze onderbouwd met de bewering dat "Golgotha" zou komen van "Goliath van Gath". Dat klopt niet: het Aramese woord voor schedel verklaart de naam volledig, en de evangelisten vertalen het ook zo. ## Is de gedachte dan waardeloos? Nee, maar we moeten haar op de goede plek zetten. Als historische claim staat ze zwak: er is geen bron die het bevestigt, en de naam Golgotha heeft een eenvoudiger verklaring. Als preekbeeld laat ze iets zien wat de Bijbel wel degelijk leert. In 1 Samuel 17 draagt Goliath de trekken van de slang uit Genesis 3. Zijn bronzen harnas klinkt in het Hebreeuws als het woord voor slang, en het is geschubd. David belooft zijn hoofd weg te nemen, en de reus valt met zijn gezicht in het stof, net zoals God tegen de slang zei: "stof zult u eten" en "Dat zal u de kop vermorzelen" (Genesis 3:14-15). Het hoofd van die "slang" gaat naar Jeruzalem, de stad waar Jezus eeuwen later aan het kruis de definitieve overwinning op zonde en dood zou behalen. Die verbinding hoeft niet via een begraven schedel te lopen. Ze loopt via de stad en via het verhaal. Wat er ook met het hoofd van Goliath gebeurd is, het wezenlijke staat vast: in Jeruzalem werd de kop van de slang vermorzeld, door de Zoon van David. ## Waarom deze eerlijkheid ertoe doet Het is verleidelijk om een mooi verband te laten staan, ook als het niet klopt. Maar de Bijbel heeft geen legendes nodig om indrukwekkend te zijn. De echte verbanden in de tekst, tussen Genesis 3, het dal van Elah en Golgotha, zijn sterk genoeg. Juist door eerlijk te zijn over wat traditie is en wat Schrift, kun je met des te meer overtuiging zeggen wat er wel staat. --- Geschreven door: John Roeland, Oprichter en voorzitter van Stichting bij het VUUR Gepubliceerd: 12 oktober 2026 Bron: Stichting bij het VUUR, https://bijhetvuur.nl/geloofsvragen/hoofd-van-goliath-golgotha/ ## Bronnen - [1 Samuel 17 (Herziene Statenvertaling)](https://herzienestatenvertaling.nl/teksten/1Samuel/17) - [Golgotha](https://www.biblicaltraining.org/library/golgotha), Encyclopedia of the Bible (Zondervan)