Deze vraag wordt zelden theoretisch gesteld. Meestal zit er een gezicht achter. Een oma die haar hele leven voor anderen klaarstond, maar nooit naar de kerk ging. Een buurman die altijd hielp, maar zei dat geloof niets voor hem was. Een vriendin met een andere religie die eerlijker en vriendelijker is dan veel christenen die je kent. Gaan zij verloren? Het is een van de pijnlijkste vragen die je over het geloof kunt stellen, omdat hij direct raakt aan de vraag of God wel rechtvaardig en liefdevol is.

Eerst iets lastigs: niemand is goed genoeg

De vraag gaat uit van "goede mensen". Maar de Bijbel zegt iets ongemakkelijks: niemand haalt het als het gaat om goed zijn. Allen hebben gezondigd en missen de heerlijkheid van God (Romeinen 3:23). Dat wil niet zeggen dat er geen verschil is tussen een zorgzame oma en een crimineel. Natuurlijk is dat er. Maar het betekent wel dat niemand de hemel verdient door een goed leven.

Want uit genade bent u zalig geworden, door het geloof, en dat niet uit u, het is de gave van God; niet uit werken, opdat niemand zou roemen.

Efeze 2:8-9 (HSV © Stichting HSV)

Daarmee verandert de vraag. Het gaat niet om de vraag of iemand goed genoeg was, want dat was niemand. Het gaat om de vraag hoe ver Gods genade reikt.

Redding loopt altijd via Jezus

Het Nieuwe Testament is daar duidelijk over. Jezus zei:

Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven. Niemand komt tot de Vader dan door Mij.

Johannes 14:6 (HSV © Stichting HSV)

En Petrus zei voor de Joodse leiders dat er onder de hemel geen andere naam is waardoor mensen gered kunnen worden (Handelingen 4:12). Wie eerlijk met de Bijbel omgaat, kan dit niet wegpoetsen. Redding is geen beloning voor goed gedrag, en het is ook niet zo dat alle wegen uiteindelijk naar dezelfde top leiden. Redding komt door wat Jezus gedaan heeft aan het kruis en in Zijn opstanding.

Maar wat met wie Jezus nooit echt heeft leren kennen?

Hier wordt het ingewikkelder, en hier laat de Bijbel ook meer open dan veel mensen denken. Want de vraag is niet alleen óf redding via Jezus loopt, maar ook of iemand Jezus bewust moet kennen om door Hem gered te worden.

Denk aan Abraham, Mozes en David. Zij kenden de naam Jezus niet, en toch rekent de Bijbel hen tot de geredden (Hebreeën 11). Zij werden gered door Jezus, zonder dat ze wisten hoe Hij heette. Paulus schrijft in Romeinen 2 dat mensen die de wet niet kennen, toch iets van Gods wil in hun hart en geweten dragen, en dat God hen beoordeelt naar wat zij wisten (Romeinen 2:14-16). Petrus ontdekte bij de Romeinse officier Cornelius dat God niet kijkt naar afkomst, maar dat Hij in elk volk mensen aanneemt die Hem vrezen en doen wat recht is (Handelingen 10:34-35).

En dan zijn er mensen die wel iets over Jezus hebben gehoord, maar een vertekend beeld kregen, bijvoorbeeld door christenen die hen veroordeelden of beschadigden. Hebben die Jezus echt afgewezen, of alleen een karikatuur van Hem? Abraham stelde God ooit een vraag die hier past: zou de Rechter van de hele aarde geen recht doen (Genesis 18:25)? God kent harten, wij niet.

Drie manieren waarop christenen hierover denken

Oprechte, Bijbelgetrouwe christenen komen op dit punt tot verschillende conclusies.

De klassieke visie zegt dat je bewust in Jezus moet geloven om gered te worden. Deze christenen wijzen op teksten als Johannes 3:36 en Romeinen 10:14: hoe kunnen mensen geloven in Iemand van wie ze niet gehoord hebben? Dit is een serieuze lezing, en ze verklaart waarom zendelingen door de eeuwen heen hun leven gaven om het evangelie overal te brengen. Het sterkste tegenargument tegen een makkelijk "het komt allemaal goed" is Jezus' eigen woord over een eeuwige straf en eeuwig leven (Mattheüs 25:46).

Een tweede groep gelooft ook dat redding alleen door Jezus komt, maar denkt dat Jezus mensen kan redden die Hem niet bij naam kennen, net als bij Abraham en de gelovigen uit het Oude Testament. C.S. Lewis schreef iets in die richting: we weten dat niemand gered wordt behalve door Christus, maar we weten niet dat alleen wie Hem kent door Hem gered kan worden.

Een derde groep hoopt dat Gods liefde uiteindelijk ieder mens bereikt, omdat God wil dat alle mensen behouden worden (1 Timotheüs 2:4) en door Christus alle dingen met Zich wil verzoenen (Kolossenzen 1:20). Ook zij zeggen: als dat gebeurt, dan alleen door Jezus.

Hoe ik het zelf lees

Ik wil hier eerlijk zijn over mijn eigen lezing, en die ook als lezing aanduiden. Ik geloof dat redding alleen door Jezus komt, nooit naast Hem of zonder Hem. Ik geloof ook dat keuzes ertoe doen, en dat God niemand dwingt om Hem lief te hebben, omdat gedwongen liefde geen liefde is. Tegelijk vermoed ik dat Gods genade verder reikt dan wij kunnen overzien, en dat veel mensen die Jezus hier nooit echt leerden kennen, Hem uiteindelijk zullen herkennen als Degene naar wie ze altijd al zochten. Dat is een hoop, geen zekerheid. Over het eeuwige lot van een specifiek persoon spreek ik daarom geen oordeel uit, en ik denk dat niemand dat kan. Dat oordeel is aan God, en Hij is rechtvaardiger en liefdevoller dan wij. Wie meer wil lezen over hoe de Bijbel over oordeel spreekt, vindt dat in Hoe zit het met de hel?

Wat dit niet betekent

Dit maakt geloof niet vrijblijvend. Als Jezus de enige weg is, dan is het goed nieuws om Hem nu te leren kennen, niet pas na je dood. Christenen vertellen over Jezus niet in de eerste plaats om mensen voor straf te behoeden, maar omdat het leven met Hem nú al het echte leven is. De Heere wil niet dat iemand verloren gaat, maar dat allen tot bekering komen (2 Petrus 3:9).

Tot slot

Gaan goede mensen die geen christen zijn naar de hel? De Bijbel zegt dat niemand gered wordt door goed te zijn, en dat redding alleen door Jezus komt. Hoe God oordeelt over mensen die Jezus nooit echt hebben gekend, vertelt de Bijbel niet in detail, en christenen verschillen daarover. Wat we wel weten: God is rechtvaardig, Hij kent ieder hart, en Hij wil dat alle mensen gered worden. Je mag de mensen van wie je houdt daarom met vertrouwen aan Hem toevertrouwen.